Mesane
Pelviste idrarı üretradan atılana dek depolayan esnek, kaslı bir kese.
Mesane anatomisi, onun geçici bir depo olduğunu gösterir: boyutu ve biçimi içindeki idrar miktarına ve çevresindeki organların basıncına göre değişen, içi boş, çok esnek, kaslı bir organdır. Böbreklerde yapılan idrar ona iki üreterden aşağı inerek ulaşır ve üretradan dışarı çıkar. Yetişkinde mesanedeki idrar miktarı neredeyse sıfırdan 500–600 mL'ye kadar değişebilir.
Pelviste, kalça kemiklerinin arasında, pubis simfizinin arkasında ve rektumun önünde yer alır. Kadınlarda rahim arkasında, erkeklerde ise prostat hemen altında bulunur. Karın zarının (periton) altındadır; karın zarı yalnızca üst kısmını, yani kubbesini örter. Mesane doldukça kubbe yukarı doğru yükselir.
Duvarı dört katmandan oluşur. İç yüzünü döşeyen tabaka, üreterlerdekiyle aynı olan değişici epiteldir (ürotel): hücreleri mesane boşken uzun görünür, mesane gerildikçe yassılaşır; boş mesanenin iç yüzü de kıvrımlar oluşturur. Onun altında elastik lifler içeren bağ dokusu, yani submukoza bulunur. Ardından lifleri her yönde çaprazlaşan bir düz kas olan detrüsör kası gelir. Dışta üst kısmı karın zarı, geri kalanını fibröz doku örter. Mesane tabanında iki üreterin ağzı ile üretranın ağzı, trigon denen bir üçgenin köşelerini oluşturur. Üretra ağzını çevreleyen bir detrüsör kası demeti iç üretral sfinkteri oluşturur.
Mesanenin boşalması, yani işeme (miksiyon), bir omurilik refleksine dayanır. Duvardaki gerilme reseptörleri omuriliğin sakral bölümüne sinyal gönderir. Yaklaşık 150 mL'de, kolayca ertelenebilen ilk idrara çıkma isteği duyulur; bu isteği görmezden gelmek giderek zorlaşır ve 300–400 mL'de idrarı tutmak artık mümkün olmaz. Mesane dolarken sempatik sinirler detrüsörü baskılar; pudendal sinir aracılığıyla bilinçli olarak denetlenen bir iskelet kası olan dış üretral sfinkter de kapalı kalır. Boşalma sırasında parasempatik sinirler detrüsörün kasılmasını ve iç sfinkterin gevşemesini sağlar; dış sfinkter de açılır. Bebekler mesanelerini bu refleksle boşaltır; çocuklar ise dış sfinkteri kapalı tutarak refleksi geciktirmeyi öğrenir.
Sayılar
| Kapasite, yetişkin | neredeyse 0'dan 500–600 mL'ye kadar | OpenStax, Anatomy and Physiology (1st ed., CC BY-NC-SA 4.0: linked, never copied) — 25.2 Gross Anatomy of Urine Transport |
|---|---|---|
| İlk idrara çıkma isteği | yaklaşık 150 mL'de | OpenStax, Anatomy and Physiology (1st ed., CC BY-NC-SA 4.0: linked, never copied) — 25.2 Gross Anatomy of Urine Transport |
| Böbreklerin yaptığı idrar | günde yaklaşık 1–2 litre | NIDDK — The Urinary Tract & How It Works |
Modeldeki parçaları
- Mesane
- Üretra
Kaynaklar
- OpenStax, Anatomy and Physiology (1st ed., CC BY-NC-SA 4.0: linked, never copied) — 25.2 Gross Anatomy of Urine Transport
- NIDDK — The Urinary Tract & How It Works
- NCI SEER Training Modules — Urinary Bladder
- BodyParts3D, © The Database Center for Life Science, CC BY-SA 2.1 Japan — adapted.
