چلیپا یکی از ۸۸ صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم است: بخشی از آسمان که این اتحادیه مرزهایش را در سال ۱۹۳۰ کشید.
نام لاتین: Crux (حالت اضافی Crucis، کوتهنوشت Cru).
۶۸ درجهٔ مربع از آسمان را میپوشاند و از نظر اندازه کوچکترین در میان ۸۸ صورت فلکی است. از عرضهای ۹۰° جنوبی تا ۲۵° شمالی بهطور کامل دیده میشود؛ بخشی از آن از ۹۰° جنوبی تا ۳۴° شمالی.
بهترین زمان دیدنش شبهای ژوئن است، وقتی در پایان شفق شامگاهی در بالاترین جای خود است (محاسبهشده برای ۳۰° جنوبی).
داستانش
چلیپا چهار ستارهٔ درخشان است که یونانیان باستان آنها را جزو پاهای عقب قنطورس میشمردند. دریانوردان سالهای آغازین سدهٔ شانزدهم از آنها برای یافتن قطب جنوب سماوی بهره بردند؛ آندرهآ کورسالی در ۱۵۱۶ آنها را برای خاندان مدیچی وصف کرد، و بایر در ۱۶۰۳ صلیب را روی قنطورس کشید. بعضی آن را به چهار ستاره در کمدی الهی دانته ربط میدهند.
روایتشده از «دانشنامهٔ همهٔ آسمانها» (All Skies Encyclopaedia) گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (CC BY 4.0).
درخشانترین ستارههایش
- بکروکس · ۱٫۲۵
- آکروکس · ۱٫۳۵
- گاکروکس · ۱٫۶۵
- Imai · ۲٫۸۰
- Ginan · ۳٫۶۰
خوشهها، سحابیها و کهکشانهای درونش
- NGC 4609 · ۶٫۹
همسایههایش
خورشید در چلیپا
خورشید هرگز از چلیپا نمیگذرد.
منابع و اعتبارها
پیکر: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم و Sky & Telescope (CC BY 4.0)، به صورت داده از تیم Stellarium (CC BY-SA 4.0). مرزها: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (Delporte 1930).
- The Constellations · International Astronomical Union (IAU) (انگلیسی)
۸۸ صورت فلکی همانطور نامگذاری شدهاند که کتابهای درسی و فهرستهای ملی هر زبان مینویسند، با نام لاتین اتحادیهٔ بینالمللی نجوم در کنارش. نامها را هوش مصنوعی از فهرستهای این اتحادیه و منابع هر زبان نوشته و بررسی کرده است؛ نامی که دو منبع مستقل تأییدش نکرده باشند، جایش را به نام بینالمللی میدهد. اگر نامی نادرست است، به ما بگو.