قطبنما یکی از ۸۸ صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم است: بخشی از آسمان که این اتحادیه مرزهایش را در سال ۱۹۳۰ کشید.
نام لاتین: Pyxis (حالت اضافی Pyxidis، کوتهنوشت Pyx).
۲۲۱ درجهٔ مربع از آسمان را میپوشاند و از نظر اندازه رتبهٔ ۶۵ در میان ۸۸ صورت فلکی است. از عرضهای ۹۰° جنوبی تا ۵۳° شمالی بهطور کامل دیده میشود؛ بخشی از آن از ۹۰° جنوبی تا ۷۳° شمالی.
بهترین زمان دیدنش شبهای آوریل است، وقتی در پایان شفق شامگاهی در بالاترین جای خود است (محاسبهشده برای ۳۵° شمالی).
داستانش
قطبنما، یعنی «قطبنمای دریانورد»، سه ستارهٔ کمنور در یک خط است که یونانیان باستان آن را دکل آرگو، کشتی، میدانستند. وقتی دریانوردان هلندی حدود سال ۱۶۰۰ کشتی را بزرگ کردند و به آن بادبان دادند، این ستارهها بینقش ماندند؛ لاکای در دههٔ ۱۷۵۰ آنها را قطبنمای کشتی کرد، که عقربهاش همان دکل کهن است.
روایتشده از «دانشنامهٔ همهٔ آسمانها» (All Skies Encyclopaedia) گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (CC BY 4.0) و کتاب «نامهای ستارگان» (Star Names) نوشتهٔ آر. اچ. آلن (۱۸۹۹، در مالکیت عمومی).
درخشانترین ستارههایش
خوشهها، سحابیها و کهکشانهای درونش
هیچکدام برای این آسمان بهقدر کافی درخشان نیست.
همسایههایش
خورشید در قطبنما
خورشید هرگز از قطبنما نمیگذرد.
منابع و اعتبارها
پیکر: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم و Sky & Telescope (CC BY 4.0)، به صورت داده از تیم Stellarium (CC BY-SA 4.0). مرزها: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (Delporte 1930).
- The Constellations · International Astronomical Union (IAU) (انگلیسی)
۸۸ صورت فلکی همانطور نامگذاری شدهاند که کتابهای درسی و فهرستهای ملی هر زبان مینویسند، با نام لاتین اتحادیهٔ بینالمللی نجوم در کنارش. نامها را هوش مصنوعی از فهرستهای این اتحادیه و منابع هر زبان نوشته و بررسی کرده است؛ نامی که دو منبع مستقل تأییدش نکرده باشند، جایش را به نام بینالمللی میدهد. اگر نامی نادرست است، به ما بگو.