کژدم یکی از ۸۸ صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم است: بخشی از آسمان که این اتحادیه مرزهایش را در سال ۱۹۳۰ کشید.
نام لاتین: Scorpius (حالت اضافی Scorpii، کوتهنوشت Sco).
۴۹۷ درجهٔ مربع از آسمان را میپوشاند و از نظر اندازه رتبهٔ ۳۳ در میان ۸۸ صورت فلکی است. از عرضهای ۹۰° جنوبی تا ۴۴° شمالی بهطور کامل دیده میشود؛ بخشی از آن از ۹۰° جنوبی تا ۸۲° شمالی.
بهترین زمان دیدنش شبهای ژوئیه است، وقتی در پایان شفق شامگاهی در بالاترین جای خود است (محاسبهشده برای ۳۵° شمالی).
داستانش
کژدم صورت فلکی بابلی است، کژدمی غولپیکر که در حماسهٔ گیلگمش نگهبان دروازهٔ جهان زیرین است، و بعدها یکی از ۴۸ صورت فلکی بطلمیوس. در اسطورههای یونانی، کژدمی است که اوریونِ شکارچی را نیش زد و کشت، و در سر مخالف آسمان نهاده شد تا با طلوع کژدم، شکارچی زیر افق فرو رود.
روایتشده از «دانشنامهٔ همهٔ آسمانها» (All Skies Encyclopaedia) گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (CC BY 4.0) و کتاب «نامهای ستارگان» (Star Names) نوشتهٔ آر. اچ. آلن (۱۸۹۹، در مالکیت عمومی).
درخشانترین ستارههایش
- قلبالعقرب · ۰٫۹۵
- شوله · ۱٫۶۵
- سرگس · ۱٫۸۵
- جبهه · ۲٫۳۰
- Larawag · ۲٫۳۰
خوشهها، سحابیها و کهکشانهای درونش
- NGC 6231 · ۲٫۶
- M7 · ۳٫۳
- IC 4592 · ۳٫۹
- خوشه پروانه (M6) · ۴٫۲
- IC 4605 · ۴٫۷
- M4 · ۵٫۴
- NGC 6281 · ۵٫۴
- NGC 6374 · ۵٫۵
همسایههایش
خورشید در کژدم
در سال ۲۰۲۶ خورشید از ۲ آذر تا ۹ آذر در کژدم است، محاسبهشده از مرزهای اتحادیهٔ بینالمللی نجوم.
مسیر خورشید از سیزده صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم میگذرد، مارافسای هم یکی از آنهاست، و مدتی که در هر کدام میماند برابر نیست. برجهای منطقةالبروج دوازده بخش برابر ۳۰ درجهایاند؛ حرکت تقدیمی آنها را از صورتهای فلکیای که نامشان را گرفتهاند جابهجا کرده است.
منابع و اعتبارها
پیکر: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم و Sky & Telescope (CC BY 4.0)، به صورت داده از تیم Stellarium (CC BY-SA 4.0). مرزها: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (Delporte 1930).
- The Constellations · International Astronomical Union (IAU) (انگلیسی)
۸۸ صورت فلکی همانطور نامگذاری شدهاند که کتابهای درسی و فهرستهای ملی هر زبان مینویسند، با نام لاتین اتحادیهٔ بینالمللی نجوم در کنارش. نامها را هوش مصنوعی از فهرستهای این اتحادیه و منابع هر زبان نوشته و بررسی کرده است؛ نامی که دو منبع مستقل تأییدش نکرده باشند، جایش را به نام بینالمللی میدهد. اگر نامی نادرست است، به ما بگو.