شلیاق یکی از ۸۸ صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم است: بخشی از آسمان که این اتحادیه مرزهایش را در سال ۱۹۳۰ کشید.
نام لاتین: Lyra (حالت اضافی Lyrae، کوتهنوشت Lyr).
۲۸۶ درجهٔ مربع از آسمان را میپوشاند و از نظر اندازه رتبهٔ ۵۲ در میان ۸۸ صورت فلکی است. از عرضهای ۴۲° جنوبی تا ۹۰° شمالی بهطور کامل دیده میشود؛ بخشی از آن از ۶۴° جنوبی تا ۹۰° شمالی.
بهترین زمان دیدنش شبهای سپتامبر است، وقتی در پایان شفق شامگاهی در بالاترین جای خود است (محاسبهشده برای ۳۵° شمالی).
داستانش
شلیاق، یعنی «چنگ»، صورت فلکی کهن یونانیِ این ساز زهی است؛ تصویرهای کهن یونانی کاسهٔ صدایش را به شکل لاک لاکپشت نشان میدهند. در اسطورههای یونانی، هرمس چنگ را از لاکپشتی ساخت و به آپولون داد، و آپولون آن را به اورفئوس سپرد؛ پس از آنکه اورفئوس برای اوریدیکه به هادس رفت و مرد، موزها از زئوس خواستند چنگش را در میان ستارگان بنهد، به روایت اراتوستن.
روایتشده از «دانشنامهٔ همهٔ آسمانها» (All Skies Encyclopaedia) گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (CC BY 4.0) و کتاب «نامهای ستارگان» (Star Names) نوشتهٔ آر. اچ. آلن (۱۸۹۹، در مالکیت عمومی).
درخشانترین ستارههایش
- نسر واقع · ۰٫۰۵
- Sulafat · ۳٫۲۵
- Sheliak · ۳٫۴۵
- Niandao · ۴٫۰۵
- Jiantai · ۴٫۳۰
- Kautoki · ۴٫۳۵
خوشهها، سحابیها و کهکشانهای درونش
- M56 · ۸٫۴
- سحابی حلقه (M57) · ۸٫۸
همسایههایش
خورشید در شلیاق
خورشید هرگز از شلیاق نمیگذرد.
منابع و اعتبارها
پیکر: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم و Sky & Telescope (CC BY 4.0)، به صورت داده از تیم Stellarium (CC BY-SA 4.0). مرزها: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (Delporte 1930).
- The Constellations · International Astronomical Union (IAU) (انگلیسی)
۸۸ صورت فلکی همانطور نامگذاری شدهاند که کتابهای درسی و فهرستهای ملی هر زبان مینویسند، با نام لاتین اتحادیهٔ بینالمللی نجوم در کنارش. نامها را هوش مصنوعی از فهرستهای این اتحادیه و منابع هر زبان نوشته و بررسی کرده است؛ نامی که دو منبع مستقل تأییدش نکرده باشند، جایش را به نام بینالمللی میدهد. اگر نامی نادرست است، به ما بگو.