چلپاسه یکی از ۸۸ صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم است: بخشی از آسمان که این اتحادیه مرزهایش را در سال ۱۹۳۰ کشید.
نام لاتین: Lacerta (حالت اضافی Lacertae، کوتهنوشت Lac).
۲۰۱ درجهٔ مربع از آسمان را میپوشاند و از نظر اندازه رتبهٔ ۶۸ در میان ۸۸ صورت فلکی است. از عرضهای ۳۳° جنوبی تا ۹۰° شمالی بهطور کامل دیده میشود؛ بخشی از آن از ۵۵° جنوبی تا ۹۰° شمالی.
بهترین زمان دیدنش شبهای نوامبر است، وقتی در پایان شفق شامگاهی در بالاترین جای خود است (محاسبهشده برای ۳۵° شمالی).
داستانش
چلپاسه، یعنی «مارمولک»، صورت فلکی نوینی است که یوهانس و الیزابتا هولیوس در دههٔ ۱۶۸۰ ساختند و در فهرستشان در ۱۶۸۷ و اطلسشان در ۱۶۹۰ منتشر کردند. هولیوس نوشت که فقط جانوری کوچک در شکاف تنگ میان زن برزنجیر و ماکیان جا میشد، و مارمولک رنگارنگ را برگزید، گویی با ستارههای ریز آراسته شده باشد. اسطورهای ندارد.
روایتشده از «دانشنامهٔ همهٔ آسمانها» (All Skies Encyclopaedia) گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (CC BY 4.0).
درخشانترین ستارههایش
- Stellio · ۳٫۷۵
- Alsamaka · ۴٫۴۵
- Tengshe · ۴٫۹۵
خوشهها، سحابیها و کهکشانهای درونش
- NGC 7243 · ۶٫۴
همسایههایش
خورشید در چلپاسه
خورشید هرگز از چلپاسه نمیگذرد.
منابع و اعتبارها
پیکر: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم و Sky & Telescope (CC BY 4.0)، به صورت داده از تیم Stellarium (CC BY-SA 4.0). مرزها: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (Delporte 1930).
- The Constellations · International Astronomical Union (IAU) (انگلیسی)
۸۸ صورت فلکی همانطور نامگذاری شدهاند که کتابهای درسی و فهرستهای ملی هر زبان مینویسند، با نام لاتین اتحادیهٔ بینالمللی نجوم در کنارش. نامها را هوش مصنوعی از فهرستهای این اتحادیه و منابع هر زبان نوشته و بررسی کرده است؛ نامی که دو منبع مستقل تأییدش نکرده باشند، جایش را به نام بینالمللی میدهد. اگر نامی نادرست است، به ما بگو.