تکشاخ یکی از ۸۸ صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم است: بخشی از آسمان که این اتحادیه مرزهایش را در سال ۱۹۳۰ کشید.
نام لاتین: Monoceros (حالت اضافی Monocerotis، کوتهنوشت Mon).
۴۸۲ درجهٔ مربع از آسمان را میپوشاند و از نظر اندازه رتبهٔ ۳۵ در میان ۸۸ صورت فلکی است. از عرضهای ۷۸° جنوبی تا ۷۹° شمالی بهطور کامل دیده میشود؛ بخشی از آن از ۹۰° جنوبی تا ۹۰° شمالی.
بهترین زمان دیدنش شبهای مارس است، وقتی در پایان شفق شامگاهی در بالاترین جای خود است (محاسبهشده برای ۳۵° شمالی).
داستانش
تکشاخ صورت فلکی نوینی است در میدان کمنور میان سگ بزرگ و سگ کوچک، شکارچی و شجاع. احتمالاً پتروس پلانسیوس آن را معرفی کرد، که در ۱۶۱۳ روی کرهای سماوی نهادش، هرچند ایدلر اشارهای به یک اسب در اینجا را از سال ۱۵۶۴ نقل کرده است. گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم آن را همان موجود تکشاخ عهد عتیق میداند، پیکری مشترک میان یهودیان، مسیحیان و مسلمانان. دوران باستان هیچ اسطورهای از تکشاخ نگفت.
روایتشده از «دانشنامهٔ همهٔ آسمانها» (All Skies Encyclopaedia) گروه کاری نام ستارگان اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (CC BY 4.0) و کتاب «نامهای ستارگان» (Star Names) نوشتهٔ آر. اچ. آلن (۱۸۹۹، در مالکیت عمومی).
درخشانترین ستارههایش
- Citalá · ۶٫۳۰
خوشهها، سحابیها و کهکشانهای درونش
- NGC 2232 · ۳٫۹
- NGC 2264 · ۳٫۹
- NGC 2239 · ۴٫۸
- M50 · ۵٫۹
- NGC 2238 · ۶٫۰
- NGC 2301 · ۶٫۰
- NGC 2343 · ۶٫۷
همسایههایش
خورشید در تکشاخ
خورشید هرگز از تکشاخ نمیگذرد.
منابع و اعتبارها
پیکر: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم و Sky & Telescope (CC BY 4.0)، به صورت داده از تیم Stellarium (CC BY-SA 4.0). مرزها: اتحادیهٔ بینالمللی نجوم (Delporte 1930).
- The Constellations · International Astronomical Union (IAU) (انگلیسی)
۸۸ صورت فلکی همانطور نامگذاری شدهاند که کتابهای درسی و فهرستهای ملی هر زبان مینویسند، با نام لاتین اتحادیهٔ بینالمللی نجوم در کنارش. نامها را هوش مصنوعی از فهرستهای این اتحادیه و منابع هر زبان نوشته و بررسی کرده است؛ نامی که دو منبع مستقل تأییدش نکرده باشند، جایش را به نام بینالمللی میدهد. اگر نامی نادرست است، به ما بگو.